و به هر حال وقتى گفته مىشود « قرات الكتاب » معنايش اين است كه از ضميمه كردن چند حرف از آن ، كلمه در آوردم و از ضميمه كردن كلمات آن با يكديگر جمله هايى در آورده ، مطالبى استفاده كردم ، هر چند كه آن حروف و اين كلمات را به زبان هم نياورده باشى پس قرائت ، هم شامل مطالعه مىشود ، و هم شامل آنجايى كه جمع حروف و كلمات را تلفظ بكنى ، و هم آنجايى كه اين عمل را با شنيدن انجام دهى ، كه اطلاق قرائت بر معناى اخير تلاوت هم ناميده مىشود ، هم چنان كه خداى تعالى فرموده : « رَسُولٌ مِنَ اللَّه يَتْلُوا صُحُفاً مُطَهَّرَةً » « 1 » . و ظاهر اينكه به طور مطلق فرمود : « اقرا » ، اين است كه منظور از آن معناى اول است ، و مراد ، امر به تلقى آياتى از قرآن است كه فرشته وحى از ناحيه خدا به آن جناب وحى مىكند ، پس جمله مورد بحث امر به قرائت كتاب است ، كه خود اين امر هم از آيات آن است ، و اين ، نظير گفتار هر نويسنده اى است كه در آغاز نامه اى كه به ديگرى مىنويسد سفارش مىكند كه اين نامه مرا بخوان ، و به آن عمل كن ، پس اينكه مىگويد : « اين » و يا مىگويد « آن » خودش نيز جزو نامه است . از اين سياق دو احتمال تاييد مىشود : اول اينكه : اين آيات اولين آياتى است كه از قرآن كريم بر پيامبر اسلام ( ص ) نازل شده . دوم اينكه : تقدير كلام « اقرا القرآن » و يا چيزى كه اين معنا را برساند مىباشد . خلاصه مىخواهيم بگوييم آيه شريفه امر به مطلق قرائت نيست ، و نخواسته با چشمپوشى از مفعول ، فعل « اقرا » را به طور لازم استعمال كرده باشد ، و نيز منظور از اين دستور خواندن به مردم نيست و نخواسته با حذف متعلق ( مردم ) اقرء را در « اقرا على الناس » استعمال كرده باشد ، هر چند كه خواندن بر مردم هم يكى از اغراض نزول وحى است ، هم چنان كه در جاى ديگر فرموده : « وَقُرْآناً فَرَقْناه لِتَقْرَأَه عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَنَزَّلْناه تَنْزِيلًا » « 2 » ، و نيز كلمه * ( « بِاسْمِ رَبِّكَ » ) * مفعول فعل « اقرا » و حرف « باء » در آن زايده ، و تقدير كلام « اقرا اسم ربك » ، يعنى بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ نيست . و جمله * ( « بِاسْمِ رَبِّكَ » ) * متعلق است به كلمه اى تقديرى ، نظير « اقرا مفتتحا » و يا

--> ( 1 ) فرستاده اى از ناحيه خدا كه صحيفه هايى پاك را تلاوت مىكند . سوره بينه ، آيه 2 . ( 2 ) و قرآنى كه ما آن را آيه آيه كرديم تا به تدريج بر مردمش بخوانى و به همين منظور هم به تدريج نازلش كرديم . سوره اسرى ، آيه 106 .